Mag het iets meer zijn? (deel 2)

Dit blogbericht is een vervolg van “Mag het iets meer zijn?” deel 1, een leesverslag van het nieuwe boek van ds Klaas Hendrikse “God bestaat niet en Jezus is zijn zoon”. Dit 2e deel zal ik besluiten met een paar concluderende zinnen.

We pakken de draad op: Hendrikse neemt ons mee naar het einde van de Babylonische Ballingschap, rond 539 vC. De redactie van het Oude Testament krijgt een extra boost door de overwinningsroes: de joden mogen terugkeren naar eigen land door het edikt van de Perzische vorst Kores. Alsof het mythische verhaal over de bevrijding uit Egypte opnieuw wordt beleefd. Bescheidenheid bij de redacteurs met betrekking tot de rol van JHWH is er niet: “hij is de grootste. Euforie alom. De Babyloniërs waren verslagen”. Dan zegt Hendrikse dit:

“Vanuit die overwinningsroes is het Oude Testament, voor zover het bestond, herschreven, en voor zover het nog niet bestond, geschreven.”

Zie p.45 van zijn boek. In die tijd heeft ook het boek Genesis (p.50 vv) een belangrijke gedaanteverandering voor de boeg. Of suggereert Hendrikse dat het hele boek Genesis dan wordt geschreven? Hoe het ook zij: de bijbel zet stevig in met God als schepper van hemel en aarde in den beginne. Dat heeft te maken, aldus Hendrikse, te maken met de jubel van de teruggekeerde bijbelschrijvers dat God boven alles en iedereen staat.

Het is een mythe, geen geschiedschrijving. En niet eens een originele mythe, aldus Hendrikse, het gros van de Genesis-mythen zijn kopieën van de Babylonische mythen met een joodse twist erin,  zoals een “gefrustreerde slang” (p.56); de aartsvader wordt door Hendrikse neergezet als een mythologisch figuur, p.96. Hoe het ook zij: het monotheïsme (er is één God) krijgt werkelijk beslag na de Babylonische Ballingschap: JHWH is “the one and only” (p.60) Lees verder Mag het iets meer zijn? (deel 2)

Mag het iets meer zijn? (deel 1)

“Als je een standbeeld van een christen zou maken, hoe zou dat er dan uitzien?”[1]
Bij mij komt het beeld van een christen voor ogen die niet naar het net te hoog hangend fruit grijpt, maar als een schaatser voorovergebogen met de uitgestrekte hand reikt naar de belofte van God.  De Heer komt aanstormen[2] om zijn Rijk definitief te vestigen. Het beeld van christen is voor mij dynamisch, beweeglijk, vasthoudend, sterk.  Tuurlijk, het gevaar van generalisering en “over één kam scheren” loert om de hoek. Toch is het goed om hierover na te denken: zet tien christenen bij elkaar en er zullen tien verschillende beelden worden gemaakt.

Bij het lezen van het nieuwe boek van de Zeeuwse predikant ds. Klaas Hendrikse “God bestaat niet en Jezus is zijn zoon” (Amsterdam, 2011) kwam een soortgelijke vraag bij mij naar boven: stel, je zou een standbeeld maken van de “iemand die zichzelf niet als ongelovig beschouwt, die probeert zijn eigen weg te zoeken te midden van mensen en stromingen die het met hem eens zijn dat er niet ‘niets’ is” (p.8), zoals Hendrikse zijn bedoelde lezer voor ogen heeft.

Deze lezer is ooit-kerkelijk-geweest, “inmiddels kerkverlater”, omdat er antwoorden in de kerk worden gegeven op vragen die niet gesteld worden (en vice versa). Deze lezer ziet de kloof tussen wat er in de (christelijke) kerk gebeurt en daarbuiten. Of de bedoelde lezer van Hendrikse  is niet-kerkelijk,  zoals Hendrikse zegt: “die met een grote boog om God of Jezus heenloopt” (p.9) maar wel op zoek zijn in de “veelheid van zingevingsaanbod”; deze de op voorhand christelijke kerken mijdende lezer is “eerder geneigd te geloven in ‘iets’ dan in wat in kerken ‘God’ wordt genoemd”.
Hendrikse raadt de lezer die kan wonen in de kerkelijke antwoorden omtrent God en Jezus, af zijn boek te lezen om niet aan het twijfelen te worden gebracht. Helaas zegt Hendrikse niet hoe deze twijfel dan zou worden ingekleurd, want ik vind het eerlijk gezegd nogal meevallen – toegegeven, ik ben theoloog en praktiserend christen. Degene die zou kunnen gaan twijfelen, zou sowieso niet in de categorie passen van mensen voor wie Hendrikse niet geschreven heeft.[3]

Een beeld maken van de niet per se christelijke god- en/of zinzoeker, de lezer die Hendrikse voor ogen heeft, zou in mijn ogen een figuur zijn met de ene hand tastend naar een zoekgeraakte sleutel en de andere hand afwerend naar elke bemoeienis van b(B)uiten; opvallend detail: het standbeeld heeft een zonnebril op om zich te beschermen tegen het zonlicht. Lees verder Mag het iets meer zijn? (deel 1)

Preek zo 23.10.2011 Unique Selling Point

Preek zo. 23 oktober 2011 van ds R.J. van Amstel, Barendrecht
Plaats: Gereformeerde Kerk, Schoonrewoerd.
Bijzonderheid in deze eredienst: doop van Arianne Mirte (Maritza) van den Berg (* 17 september 2011)
Gelezen bijbelteksten: Jona 2, vers 1 t/m 11 & Matteüs 12, vers 33 t/m 41

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

“Wat is eigenlijk het unique selling point, het USP, van de christelijke kerk?”  Deze afkorting USP komt uit de marketing: wat is de unieke, onderscheidende eigenschap, het beste verkoopargument, van een bepaald product.
Wat is het unieke, onderscheidende van ons als christelijke gemeente deel uitmakend van de Protestantse Kerk in Nederland, de PKN? Tuurlijk, je kunt wijzen naar de doop, zoals Maritza vanmorgen. Uniek wat daar zoal gebeurt. Dat moment dat het water klatert over het hoofd, een intens moment. Het is voelbaar dat God ineens zo dichtbij is. Dat Hij óók Maritza niet meer loslaat, het werk van zijn Handen aan jullie, Gerlinde en Johan, toevertrouwt.

Maar goed: de PKN kampt met een imago-probleem, zo is door onderzoeksburo Motivaction eerder dit jaar geconcludeerd. Een deel van de mensen weet de kerk te bereiken, maar een groot deel van de Nederlanders wordt niet warm of koud van de PKN, en dat geldt niet alleen voor niet-PKN’ers.  Wat is het unieke voordeel van het product waarvoor wij zondag bij elkaar komen, dat we samen bidden, samen dopen, samen bidden, elkaar samen ontmoeten? Lees verder Preek zo 23.10.2011 Unique Selling Point

Be the One – Moby, een sonotheologicum

Sinds het muziek-streaming-programma Spotify op mijn computer staat, gaan er vele deuren open naar allerlei muziekstijlen, -stromingen, -soorten en -categorieën. Of het nu een uithoek is in het Verre Oosten of midden in de jazz van New Orleans, vergeten opera’s en André Rieu, Top 40 en Moby tot death metallic-electro-grunge en geestelijke liederkens: dit alles is te vinden in een catalogus dat op dit moment een mindboggling 30 miljoen tracks kent.  Wanneer ik voor het laatst een CD heb gepakt en in de speler heb gestopt, dat is al weken geleden. Dat zegt iets over het medium Spotify. Ik ben om wat dat betreft.

Sonotheologie

Spotify is een onuitputtelijke bron om coperniciaanse nieuwsgierigheid en columbusiaanse ontdekkingsdrift te voeden. Soms is de resultatenlijst klein en soms pagina’s lang. Vooral die uitgebreide lijsten zijn een Fundgrube voor toevallige én intense ontmoetingen met (voor mij) nieuwe muziek.
Spotify is een geweldige manier sonotheologie te ontdekken. In geluid, in muziek is God vormgever en wordt Hij vorm gegeven. Het samenspel tussen God en de mens is voor mij vooral in muziek te ervaren. Het zoeken in die immense muziekzee levert bijzondere muzikale ontmoetingen. Waar ik God hoor.
Niet zolang geleden kwam ik terecht bij muziek van Moby (New York, 1965; hier meer biografische gegevens in het Nederlands). Hij is een bekende artiest (techno-musicus), vooral in de jaren 90 van de vorige eeuw zijn diverse liedjes van hem in de Top 40 geweest. Een mooi voorbeeld: Natural Blues uit 1999.

De clip op YouTube:

Lees verder Be the One – Moby, een sonotheologicum

Nieuwe rubrieken: Bijbelstudies, Orden van dienst, Omtrent geloof

De scopus van mijn blog wil ik wat vergroten. Naast verslaglegging van mijn studieverlof ben ik van plan de orden van dienst te plaatsen ruim voorafgaand aan de zondag waarop de kerkdienst gevierd wordt; dit als dienstbaarheid naar gemeenteleden die de eredienst thuis meeluisteren via internet of kerktelefoon en de liederen die niet in het Liedboek staan ook mee kunnen zingen of lezen. En natuurlijk voor verdere geïnteresseerden.

Ook wil ik materiaal gaan plaatsen dat ik gebruik(t heb) voor de diverse bijbelstudiegroepen en gesprekskringen waarbij ik betrokken ben (geweest) sinds ik actief ben in de Barendrechtse Wijngaard van de Heer. Dit seizoen is het thema “Post van Paulus”. Erg leuk en interessant om Paulus te ontdekken na afschrappen van allerlei vooroordelen en traditionalisme rondom zijn persoon en zijn brieven. De groepen zijn pas begonnen, dus groei genoeg in de komende maanden.

Overzicht van thematieken en bijbelstudiegroepen: Lees verder Nieuwe rubrieken: Bijbelstudies, Orden van dienst, Omtrent geloof

“Vind ik leuk” – jeugddienst 6 november 2011

A.s. zondag 6 november, 10:00 uur, wordt in de Triomfatorkerk, Gebroken Meeldijk 150 in Barendrecht, een jeugddienst gehouden. Voorganger ben ik zelf,  het interkerkelijke jongeren koor Challenge zal met de band muzikale medewerking verlenen aan de jeugddienst. Zie hun website: http://www.ikjk-challenge.nl/

We lezen uit de bijbel de gelijkenis van Jezus Christus over de schat in de grond en de parel: Matteüs 13, vers 44 t/m 46.

Thema van de dienst: “Vind ik leuk” – deze tekst hoort bij de Facebook-button waarmee nagenoeg op alles (positief) gereageerd kan worden op Facebook, dat allemaal in een muisklik. In een zelfde klik kun je op Twitter mensen volgen. Op Hyves een krabbel plaatsen. Maar wat doe je eigenlijk als je die knop indrukt? Waar verbind je je aan? Of is het virtuele vrijblijvendheid dat eerder eenzaamheid oproept of júist verbondenheid?
Natuurlijk komt de vraag voorbij: als je christen bent en/of zoekend naar God, en je zou Hem vinden, vind je dat dan ‘leuk’? Wat betekent volgeling zijn van Jezus Christus? De verbinding tussen de Facebook-button en de schat en de parel in de grond, tussen de v(V)inder en het gevondene, hoop ik te leggen tijdens het Hoge Woord (de preek) in de dienst.

De poster is gemaakt door een lid van de jeugddienstcie, Mario Kuik.

Weet je hartelijk welkom in deze jeugddienst! Kerk is open om 9:30 uur. Komt allen.

ds Robert-Jan van Amstel

n.b. Trouwens, op Facebook is een poll gestart of er geïnteresseerde Facebookianen zijn voor een “Vind ik niet leuk”-knop en zoals het er nu uit ziet, zijn meer mensen voor dan tegen.

Jij en ik zijn (niet) okay

In het lied “Smooth Criminal” van Michael Jackson uit 1987 (!) wordt veelvuldig gezongen “Are you OK?” Onlangs hoorde ik het lied op de radio. Wil je luisteren? Klik hieronder:

Het lied haakt bij een boek dat ik op dit moment aan het lezen ben voor de invulling van mijn studieverlof. Ik lees een recente homiletiek (preekkunde) van Duitse bodem, “Einleitung in der Homiletik van Dr Wilfried Engemann (2011), behoorlijk uitgebreid sinds de 1e druk uit 2001.

Het flink uit de kluiten gewassen boek à 548 pagina’s bestaat uit vier delen: 1. Het preekgebeuren (meeste bladzijden van het boek); 2. Basisaanwijzingen en leidende vragen bij de preekanalyse en het gesprek na de preek; 3. Theologie van de preek; 4. Helpende hand bij het maken van een preek.

Krenten uit de pap

De Duitse praktisch-theoloog Engemann weet op een aangename manier directe vragen te stellen en is to-the-point. Er wordt op homiletisch vakgebied zeer veel gepubliceerd en het aantrekkelijke aan Engemanns boek is dat hij de krenten uit de pap haalt en die kort en bondig voor het voetlicht zet met duidelijke voetnoten (en literatuurlijst!) waar hij zijn eigen bronnen verantwoordt.
Op dit moment lees ik nog in deel 1 van het kloeke werk. Toch wil ik alvast wat elementen naar voren brengen die mij hebben aangesproken. Niet in de vorm van een systematische analyse, maar al lezend en schrijvend associërend. N.B. ik neem geen Duitse citaten over, alle (werk)vertalingen zijn van mijn hand.

Lees verder Jij en ik zijn (niet) okay

Salvador Dalí – Zelf aan het woord (1977; @YouTube)

{CONCEPT TEKST} Salvador Dalí is overleden in 1989. 12 Jaar voor zijn dood heeft hij op de Spaanse televisie (zo vermoed ik) een interview gegeven met een Spaanse journalist Soler Serrano. Ik had Dalí nog nooit in bewegende beelden gezien of überhaupt zijn stem gehoord. Op Youtube is het bewuste interview in acht filmpjes geknipt. En ik heb met smaak, gelach en verwondering geluisterd naar wat er zoal uit de mond van deze kunstenaar komt. Een aantal zeer verhelderende zaken heb ik gehoord dat weer een bepaald licht werpt op mijn studieverlof-thema: “Homilie met Dalí”. Wat mij aanspreekt uit de video’s en eventueel wil gebruiken voor mijn studieverlof-onderwerp heb ik onder de desbetreffende video opgeschreven, als een collectie, (nog) niet om te systematiseren.

Hier de eerste video op Youtube: 

Lees verder Salvador Dalí – Zelf aan het woord (1977; @YouTube)

Studieverlof “Homilie met Dalí”

Sinds maandag 3 tot en met zondag 30 oktober geniet ik een eerste maand (van in totaal drie) van studieverlof-oude-stijl (1).  Deze blog is daar mede resultaat van. Ik zat te dubben hoe van dit studieverlof over “Homilie met Dalí” verslag te doen: een boekje maken voor de gemeente leek me het meest voor hand liggend. Collega ds Ton Verbeek hier in Barendrecht heeft een mooi boekje gemaakt over de viering van het Heilig Avondmaal. Tegelijk vertelde hij me hoeveel tijd het uiteindelijk kost om tot zo’n eindresultaat te komen.

Sociale media

Via Twitter waar ook diverse predikanten volop tweeten over hun wel en wee en linken naar hun eigen blogs en via bevriende collega-predikanten kwam ik tot de keuze om een blog te starten. Zo kan ik in afleveringen de vruchten van het studieverlof laten proeven aan iedere geïnteresseerde, binnen en buiten Barendrecht. Deze blog is te zien als een groeidiamant: omdat het rijpingsproces rondom de invulling van mijn studieverlof nog bezig is, kan er nog het een en ander veranderd worden in de komende periode.

Kan een kunstenaar mij helpen een preek te schrijven

In de periode voorafgaand het studieverlof groeide mijn eerste basale vraag: “Kan de kunstenaar/schilder mij helpen een preek te schrijven?” Er is erg veel mooie kunst te vinden in de artistieke rugzak van de wereldgeschiedenis en ik ben menigmaal verbaasd hoe een kunstenaar de vertaalslag weet te maken van een Bijbeltekst naar een doek. Mede door eigen gemaakte presentaties  met schilderkunst met advent/Kerst- of lijdenstijd/passie-thematiek ben ik op het spoor gekomen: zoals het preken voor mij een Bijbeltekst vertalen, verbeelden naar de hoorder anno nu, zo gaat de schilder met zijn eigen insteek te werk om een Bijbeltekst of -thema om te zetten in beeld.

Dalí of He Qi of Caravaggio?

Welke kunstenaars zou ik dan willen bestuderen? Om het overzichtelijk te houden heb ik gekozen voor een drietal kunstenaars: Caravaggio, Dalí en He Qi.

Lees verder Studieverlof “Homilie met Dalí”

God in Beeld

In het nieuwe kerkelijke seizoen die spetterend en enthousiast is ingeluid afgelopen zondag in de Sporthal van Barendrecht (PKN & RKK), 11.9.2011, is het jaarthema “God in Beeld”. A.s zondag 18 september is er een preekbespreking nav. de preek over Handelingen 17, vers 16 t/m 34. Paulus die met Atheners in gesprek is over de inhoud van het christendom. Zeer sterk hoe Paulus de culturele, filosofische en spirituele omgeving opzuigt en deze in gesprek laat gaan met het groeiende christendom.

In het kader van het jaarthema “God in beeld” van de PKN-kerken hier in Barendrecht heb ik een meditatie geschreven voor het kerkblad “Klankbord” en op de website www.pknbarendrecht.nl. De site is weer ververst, daarom mijn meditatie hier op WordPress (en op Facebook) geplaatst.

“God in beeld”

Zoveel zielen, zoveel godsbeelden: God de liefdevolle Vader of de almachtige Heer die alles in handen heeft. De strenge God die zal oordelen de levenden en de doden. God bestaat niet, Hij gebeurt. Flirten met God. Godsbeelden hoeven elkaar niet uit te sluiten. Opvallend is wel dat jouw levensfase je beeld van God kan kleuren. Een kind kijkt anders naar God dan een volwassene. Als jongvolwassene ben je minder, meer of anders met God bezig dan bij wijze van spreken je oma of opa.

Lees verder God in Beeld

Pleisterplaats van Robert-Jan van Amstel