Categoriearchief: Homiletiek

De grote teen van de preek

Pieta van I. Mestrovic. Foto door mij gemaakt in het Vaticaans Museum

Tijdens mijn Rome-reis in 2007 heb ik het Vaticaanmuseum bezocht dat pal naast de Sint Pieterbasiliek is te vinden. De collectie kunstschatten is onmetelijk groot. Ik keek mijn ogen uit naar de diversiteit van de vele, veelal christelijke of christelijk-geïnspireerde kunst. Naast schilderijen en religieuze artefacten, staan er vele beeldhouwwerken in de lange gangen en ruimten van het museum. Eén van die beelden was een Pietà (1942-1946) van de Kroatische kunstenaar Ivan Mestrovic (1883-1962), zie de foto die ik gemaakt heb. Met dit beeld wil ik een verbinding maken met wat ik tot nu toe gelezen in het boek van dr W. Engemann, Einleitung in der Homiletik, als vervolg van een eerdere blogbijdrage in het kader van mijn studieverlof.

De zaal waar dit kunstwerk staat, is veel donkerder dan mijn foto suggereert. Het flitslicht legt hier ongenadig bloot wat je misschien niet mag zien: Lees verder De grote teen van de preek

Postille ter ziele

Of ik heb het gemist of het is echt stil gebleven in domineesland. Na ruim 65 jaar trouwe dienst wordt de preekhulpserie “Postille” definitief stopgezet, klik hier voor het desbetreffende bericht. Ik vind het erg jammer dat dit zomaar gebeurt. Met veel plezier kon en kan ik erin grasduinen voor de preekvoorbereiding. De toefjes op de Postilletaart zijn voor mij de inleidende artikelen. En vooral het homiletisch overzicht dat de laatste jaren door dr Ciska Stark is verzorgd, bekeek en las ik regelmatig. Vanuit haar kijk op bepaalde boeken heb ik zelf diverse titels gekocht en met plezier gelezen.
Ik zal de Postille-serie zeer gaan missen. Het argument dat wordt gegeven om tot stopzettting over te gaan, namelijk dat predikanten/voorgangers het materiaal via internet en nieuwsgroepen zoeken, Lees verder Postille ter ziele

Studieverlof “Homilie met Dalí” (vervolg)

Salvador Dalí (1950) Foto: Willy Rizzo

Bijna twee jaar verder en ik kan de draad weer oppakken die ik in eind oktober 2011 heb neergelegd. In mijn vorige gemeente Barendrecht heb ik een begin gemaakt met het driemaandelijkse studieverlof: “Homilie met Dalí”. In verband met het aangenomen beroep vanuit en het verhuizen naar Zunderdorp en Amsterdam en in overleg met bestuur en kerkenraad is afgesproken dat ik de resterende twee maanden in 2013 kon gebruiken.

Vanaf nu tot en met 25 augustus  heb ik de tijd om verder te gaan met de vraag of de kunstschilder Salvador Dalí mij kan helpen een preek te schrijven. Deze insteek heeft verschillende boeiende kanten: enerzijds kan ik mijn kennis rondom preekkunde (homiletiek) weer opfrissen en bijspijkeren. Anderzijds kan ik me verder verdiepen en daarmee lijntjes leggen tussen kunstgeschiedenis en theologie en dan met name de boeiende biografie en gedachtenwereld van Dalí. De naam Dalí roept steevast reacties op. De een vindt zijn kunst vulgair en lelijk. De ander spreekt in superlatieven. Door hem gemunte uitdrukkingen als “paranoïde-kritische methode” of “concrete irrationaliteit” lijken op het eerste gezicht vaag en verwarrend. Tegelijk zetten ze mij op scherp, nu ik meer weet van de achtergronden van deze woorden. Daarover meer in de komende periode.

Wat ik tot nu gedaan heb, een overzicht: Lees verder Studieverlof “Homilie met Dalí” (vervolg)

Is de wereld uitbehandeld? Oudjaarspreek 2011

Afgelopen Oudjaarsdag heb ik voor het eerst in eigen gemeente de Oudjaarsdienst geleid. Een bijzonder moment om zo met elkaar in het Licht van Evangelie en de nabijheid van God terug te kijken naar 2011 en een zegen te vragen voor 2012. In deze eredienst heb ik stil gestaan bij de geschiedenis van de vrouw van Lot die in het (achter)omkijken veranderd wordt in een zuil van zout (Genesis 19, vers 26) en de lofzang in de hemel als de hoer van Babylon is verwoest (Openbaring 19, vers 1 t/m 10); twee rokende puinhopen, is er iets veranderd in de wereldgeschiedenis? En als we de rokende puinhopen zien in 2011… is de wereld uitbehandeld? Waar is God in 2011 te vinden?
Met frisse moed ben ik de preek gaan schrijven, maar uiteindelijk een behoorlijke worsteling geworden om alles goed op te schrijven. De inkt was, bij wijze van spreken, nog niet droog om 19:30 uur.
Als je wilt reageren op deze preek, graag.

ds R.J. van Amstel, Barendrecht 2 januari 2012

Preek za. 31 december 2011. Oudjaarsavond.
Van: ds R.J. van Amstel, Barendrecht
Plaats: Gereformeerde Kerk “Bethelkerk”, Barendrecht. Aanvang: 19:30 uur.

Als je de jaaroverzichten en terugblikken op het jaar terugziet op de televisie of in de kranten of op internet, dan vraag ik mezelf weleens af: “Is de wereld uitbehandeld?” Lees verder Is de wereld uitbehandeld? Oudjaarspreek 2011

Waterverf

Op het predikanten-discussieplatform “Leesrooster” (Yahoo Groups) wordt vandaag teruggeblikt op kerkdiensten die gisteren op de eerste zondag van Advent zijn gehouden.  Dat heeft vooral te maken met het Alternatieve Leesrooster (en Kind op Zondag). Deze periode naar Kerst is gekozen voor een aantal lezingen uit het boek Rechters (of: Richteren). Gisteren, zondag 27.11.2011, zijn in diverse kerken delen uit Richteren 4 en 5 gelezen. Kernfiguur was (is) Deborah, maar om Jaël die nogal vaardig was met de tentpin, daar kun je niet om heen. Ik heb in de zomer van 2009 een prekenserie gehouden met de titel: “De Ongehoorde Bijbel” waar ik o.a. Richteren 4 en 5 heb gelezen en bepreekt, hier is de preek te lezen zoals ik die heb uitgesproken op 26 juli 2009.
Net als de collegae op de discussiegroep kreeg ik toen bij het uitgaan van de kerk zeer diverse reacties. Naar aanleiding daarvan heb ik in september 2009 een meditatie getiteld “Waterverf” geschreven voor het kerkblad hier ter plaatse.

Hieronder de meditatie in ongewijzigde vorm opgenomen. De tekst is twee jaar oud, geen nieuws meer, wel actueel.

Waterverf

“Echt ongehoord, dat verhaal over Jaël (Richteren 4). Bij het handen geven aan de deur aan het einde van eredienst op zondag 26 juli jongstleden waarin ik een preek had gehouden over de vrouw Jaël, kwamen diverse reacties mij ter ore. “Deze verhalen moeten niet meer gelezen worden in de kerk” Of: “Ontzettend boeiende materie”, “Geweld is zo oud als de mensheid zelf. Dank voor de spiegel!”, “Als mensen hier voor het eerst zouden komen, dan zouden die er niets van hebben begrepen.” “Geef mij maar een lofprijzing! Ik had liever wat vrolijker de kerk uitgegaan.” Lees verder Waterverf

Jij en ik zijn (niet) okay

In het lied “Smooth Criminal” van Michael Jackson uit 1987 (!) wordt veelvuldig gezongen “Are you OK?” Onlangs hoorde ik het lied op de radio. Wil je luisteren? Klik hieronder:

Het lied haakt bij een boek dat ik op dit moment aan het lezen ben voor de invulling van mijn studieverlof. Ik lees een recente homiletiek (preekkunde) van Duitse bodem, “Einleitung in der Homiletik van Dr Wilfried Engemann (2011), behoorlijk uitgebreid sinds de 1e druk uit 2001.

Het flink uit de kluiten gewassen boek à 548 pagina’s bestaat uit vier delen: 1. Het preekgebeuren (meeste bladzijden van het boek); 2. Basisaanwijzingen en leidende vragen bij de preekanalyse en het gesprek na de preek; 3. Theologie van de preek; 4. Helpende hand bij het maken van een preek.

Krenten uit de pap

De Duitse praktisch-theoloog Engemann weet op een aangename manier directe vragen te stellen en is to-the-point. Er wordt op homiletisch vakgebied zeer veel gepubliceerd en het aantrekkelijke aan Engemanns boek is dat hij de krenten uit de pap haalt en die kort en bondig voor het voetlicht zet met duidelijke voetnoten (en literatuurlijst!) waar hij zijn eigen bronnen verantwoordt.
Op dit moment lees ik nog in deel 1 van het kloeke werk. Toch wil ik alvast wat elementen naar voren brengen die mij hebben aangesproken. Niet in de vorm van een systematische analyse, maar al lezend en schrijvend associërend. N.B. ik neem geen Duitse citaten over, alle (werk)vertalingen zijn van mijn hand.

Lees verder Jij en ik zijn (niet) okay

Studieverlof “Homilie met Dalí”

Sinds maandag 3 tot en met zondag 30 oktober geniet ik een eerste maand (van in totaal drie) van studieverlof-oude-stijl (1).  Deze blog is daar mede resultaat van. Ik zat te dubben hoe van dit studieverlof over “Homilie met Dalí” verslag te doen: een boekje maken voor de gemeente leek me het meest voor hand liggend. Collega ds Ton Verbeek hier in Barendrecht heeft een mooi boekje gemaakt over de viering van het Heilig Avondmaal. Tegelijk vertelde hij me hoeveel tijd het uiteindelijk kost om tot zo’n eindresultaat te komen.

Sociale media

Via Twitter waar ook diverse predikanten volop tweeten over hun wel en wee en linken naar hun eigen blogs en via bevriende collega-predikanten kwam ik tot de keuze om een blog te starten. Zo kan ik in afleveringen de vruchten van het studieverlof laten proeven aan iedere geïnteresseerde, binnen en buiten Barendrecht. Deze blog is te zien als een groeidiamant: omdat het rijpingsproces rondom de invulling van mijn studieverlof nog bezig is, kan er nog het een en ander veranderd worden in de komende periode.

Kan een kunstenaar mij helpen een preek te schrijven

In de periode voorafgaand het studieverlof groeide mijn eerste basale vraag: “Kan de kunstenaar/schilder mij helpen een preek te schrijven?” Er is erg veel mooie kunst te vinden in de artistieke rugzak van de wereldgeschiedenis en ik ben menigmaal verbaasd hoe een kunstenaar de vertaalslag weet te maken van een Bijbeltekst naar een doek. Mede door eigen gemaakte presentaties  met schilderkunst met advent/Kerst- of lijdenstijd/passie-thematiek ben ik op het spoor gekomen: zoals het preken voor mij een Bijbeltekst vertalen, verbeelden naar de hoorder anno nu, zo gaat de schilder met zijn eigen insteek te werk om een Bijbeltekst of -thema om te zetten in beeld.

Dalí of He Qi of Caravaggio?

Welke kunstenaars zou ik dan willen bestuderen? Om het overzichtelijk te houden heb ik gekozen voor een drietal kunstenaars: Caravaggio, Dalí en He Qi.

Lees verder Studieverlof “Homilie met Dalí”